Britanska ambasada u Beogradu

NEVIDLJIVE:

LJUDSKA PRAVA ROMKINJA U VOJVODINI

___________________________________________

The invisible ones:

human rights of Roma women in Vojvodina

DIcens

3. Razvoj i emancipacija Romkinja u Vojvodini

Prema Konvenciji (član 3) države se obavezuju da prezumu sve potrebne mere, uključujući i zakonske, na svim poljima, kako bi se obezbedio puni razvoj i emancipacija žena i omogućilo i garantovalo ostvarivanje i uživanje ljudskih prava i osnovnih sloboda na bazi ravnopravnosti sa muškarcima.

U Srbiji i Crnoj Gori ne postoji institucionalni okvir koji bi obezbedio zaštitu ženskih prava u skladu sa Konvencijom. Na republičkom nivou, u okviru Vlade Republike Srbije 2003. je formiran Savet za ravnopravnost polova kao stručno savetodavno telo.[1] U okviru Narodne skupštine formiran je Odbor za ravnopravnost polova.[2] Na nivou AP Vojvodine osnovan je 2002. Sekretarijat za rad zapošljavanje i ravnopravnost polova.[3] Pri Sekretarijatu za rad zapošljavanje i ravnopravnost polova osnovan  je Savet za ravnopravnost polova kao ekspertsko telo za rodnu ravnopravnost. Osnovan je Odbor za ravnopravnost polova u Skupštini AP Vojvodine. Usvojena je Odluka o pokrajinskom ombudsmanu[4] prema kojoj je jedna od zamenika zadužena za ravnopravnost polova i upravo počinje sa radom.  U petnaest opština osnovana su skupštinska tela za ravnopravnost polova. Grupa pravnika sa Univerziteta u Novom Sadu izradila je Deklaraciju o ravnopravnosti polova i Odluku o ravnopravnosti polova, ali ova akta još nisu stupila na snagu.

Pokrajinski Sekretarijat za rad zapošljavanje i ravnopravnost polova je finansijski podržala dve postojeće  ženske romske organizacije u Vojvodini,[5]  i u saradnji sa Sekretarijatom za upravu, propise i nacionalne manjine i romskim ženskim nevladinim organizacijama u 2003. godini realizovao kratkoročni projekat političkog osnaživanja Romkinja kroz program Pakta za stabilnost jugoistočne Evrope 'Žene to mogu'.

Na Univerzitetu u Novom Sadu u okviru Asocijacije centara za interdisciplinarna i multidisciplinarna istraživanja u školskoj 2003/2004 osnovane su magistarske i specijalističke studije u Univerzitetskom centru za rodne studije. Ni jedna Romkinja nije upisana u prvu generaciju, ali su tri Romkinje završile alternativni obrazovni program Ženskih studija i istraživanja u Novom Sadu i deset Romkinja obučeno je za dokumentovanje kršenja ženskih ljudskih prava u okviru ovog projekta.

U Vojvodini su 2002. osnovane dve ženske romske organizacije (Udruženje Romkinja 'Amarilis’, Novi Sad, Romkinje Banata, Kikinda) koje se angažuju na emancipaciji Romkinja u Vojvodini pre svega u oblasti obrazovanja i prevenciji nasilja u porodici i trgovini ženama. I druge romske i neromske nevladine organizacije doprinose emancipaciji Romkinja kroz različite projekte - programi predškolskog obrazovanja i ženskih ljudskih prava (Udruženje Roma Novi Bečej, Kulturni centar Roma, Subotica, Istraživači Romi, Žabalj), SOS službe (Novosadski ženski centar, Novi Sad, Ženska alternativna radionica, Kikinda), podršku u visokoškolskom obrazovanju (Ženske studije i istraživanja, Novi Sad, Centar za interaktivnu pedagogiju, Beograd), pravnu pomoć, podršku osnovnoškolskom obrazovanju, programe zapošljavanja  (Društvo za književnost i jezik Roma, Novi Sad, Novosadski humanitarni centar), zdravstvene programe (Ekumenska humanitarna organizacija).

Emancipaciji Romkinja donekle doprinose mediji na romskom jeziku. U televizijskim emisijama na romskom jeziku Televizije Novi Sad sporadično se emituju emisije o ljudskim pravima Romkinja i promovišu projekti za Romkinje. U redakciji radio programu Radija Novi Sad na romskom sarađuje jedna novinarka Romkinja i urednica informativnog programa na romskom jeziku Radija Kikinda je Romkinja.  One u okviru radijskih programa promovišu inicijative za Romkinje i same Romkinje. U Vojvodini izlazi časopis Romologija i dvonedeljni informativni list THEM u kojem sarađuju dve novinarke Romkinje.

Romkinje se u medijima na srpskom jeziku retko pominju u pozitivnom kontekstu već pre kada su počinile neko krivično delo i to češće slučajevi iz drugih regiona nego kod nas i opšti je zaključak da ovi članci reprodukuju stereotipe prisutne u društvu.[6] Na takve slučajeve diskriminacije država ne reaguje.

 © Zenske studije i istrazivanja, Novi Sad
30.06.2004.

Projekat je pod naslovom: CEDAW Shadow Report on the Rights of the Roma Women in Vojvodina u periodu od 22.12.2003. do 30.06.2004. finansijski podržala Britanska ambasada u Beogradu u visini od 6,370 €.